श्री गुरु ग्रंथ साहिब विश्व विश्वविद्यालय में मिट्टी स्वास्थ्य और सतत कृषि के पुनरुद्धार पर विशेष व्याख्यान का आयोजन *ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ* Sri Guru Granth Sahib World University Organises a Special Lecture on Sustainable Agriculture

:
श्री गुरु ग्रंथ साहिब विश्व विश्वविद्यालय में मिट्टी स्वास्थ्य और सतत कृषि के पुनरुद्धार पर विशेष व्याख्यान का आयोजन

जतिंदर-पाल-सिंह/फतेहगढ़/संघोल-टाइम्स/10मार्च,2026-
फतेहगढ़ साहिब स्थित श्री गुरु ग्रंथ साहिब विश्व विश्वविद्यालय के कृषि विभाग ने “जीवंत मिट्टी, जीवंत पंजाब: पंजाब के सतत कृषि भविष्य के लिए मृदा जीव विज्ञान का पुनरुद्धार” विषय पर एक विशेष व्याख्यान का आयोजन किया। सत्र का शुभारंभ डीन अकादमिक अफेयर्स प्रोफेसर (डॉ.) सुखविंदर सिंह बिलिंग के स्वागत भाषण से हुआ, जिन्होंने जीवन को बनाए रखने में वायु, जल और मिट्टी की महत्वपूर्ण भूमिका पर प्रकाश डाला। गुरु नानक देव जी की शिक्षाओं का हवाला देते हुए उन्होंने इन प्राकृतिक संसाधनों के संरक्षण की आवश्यकता पर बल दिया और कहा कि हरित क्रांति के बाद रासायनिक उर्वरकों पर अत्यधिक निर्भरता ने पंजाब की मिट्टी और भूजल के स्वास्थ्य को बुरी तरह प्रभावित किया है।
इस अवसर पर विशेष संबोधन प्रख्यात पर्यावरण संरक्षक डॉ. सुल्तान अहमद इस्माइल ने दिया। वे वर्तमान में खेती विरासत मिशन के सहयोग से पंजाब के दौरे पर हैं। अपने संबोधन में डॉ. इस्माइल ने मिट्टी की उर्वरता बनाए रखने और कृषि की दीर्घकालिक स्थिरता सुनिश्चित करने में मिट्टी की जैव विविधता, कीटों और सूक्ष्मजीव समुदायों की महत्वपूर्ण भूमिका पर प्रकाश डाला। उन्होंने रसायनों पर अत्यधिक निर्भरता पर बल दिया और पंजाब में कृषि के सुदृढ़ भविष्य के लिए किसानों और युवा कृषि वैज्ञानिकों से प्राकृतिक मृदा जैविक प्रक्रियाओं को पुनर्जीवित करने की अपील की।
सत्र की अध्यक्षता विश्वविद्यालय के कुलपति प्रो. (डॉ.) परित पाल सिंह ने की। उन्होंने जैविक खेती को बढ़ावा देने के महत्व पर बल दिया और कृषि विभाग को इस दिशा में आवश्यक पहल करने का सुझाव दिया। कार्यक्रम का आयोजन विश्वविद्यालय और जैतो स्थित खेती विरासत मिशन द्वारा संयुक्त रूप से किया गया था। इस अवसर पर खेती विरासत मिशन के निदेशक श्री उमेंद्र दत्त विशेष रूप से उपस्थित थे। भाषण के बाद विश्वविद्यालय परिसर में वृक्षारोपण अभियान का आयोजन किया गया। इसके अंतर्गत, विश्वविद्यालय में विकसित गुरु गोविंद सिंह बाग में चीकू (स्पोटा) के पौधों का एक नया खंड बनाया गया। यह वृक्षारोपण अभियान पर्यावरण संरक्षण और टिकाऊ कृषि पद्धतियों के प्रति संस्थान की प्रतिबद्धता का प्रतीक था। कार्यक्रम का समापन कृषि विभाग की विभागाध्यक्ष डॉ. जसप्रीत कौर ढिल्लों के धन्यवाद ज्ञापन के साथ हुआ। उन्होंने छात्रों और संकाय सदस्यों के साथ अपने बहुमूल्य विचार साझा करने के लिए डॉ. सुल्तान अहमद इस्माइल के प्रति विशेष आभार व्यक्त किया। उन्होंने छात्रों और संकाय सदस्यों की भागीदारी की सराहना की और पर्यावरण जागरूकता और टिकाऊ कृषि पद्धतियों को बढ़ावा देने के लिए इस तरह के शैक्षणिक संवादों के महत्व पर जोर दिया।

फोटो कैप्शन: डॉ. सुल्तान अहमद इस्माइल द्वारा दिया गया विशेष भाषण और विश्वविद्यालय परिसर में आयोजित वृक्षारोपण अभियान के दृश्य।
—-00—–

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ

Sri-Fatehgarh-Sahib/Mohali/SANGHOL-TIMES/JATINDER-PAL-SINGH/10March,2026-
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ “ਜੀਵਤ ਮਿੱਟੀ, ਜੀਵਤ ਪੰਜਾਬ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ” ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡੀਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਮਲੇ ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ ਦੇ ਸਵਾਗਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਇਸਮਾਈਲ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਣੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਚਕੀਲੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਮਿੱਟੀ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਪਰਿਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕਰੇ।
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ, ਜੈਤੋ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ੍ਰੀ ਉਮੇਂਦਰ ਦੱਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇ।
ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਅਧੀਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਚੀਕੂ (ਸਪੋਟਾ) ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੈਕਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ ਦੁਆਰਾ ਰਸਮੀ ਧੰਨਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਫੈਕਲਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੀਮਤੀ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾ. ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਇਸਮਾਈਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਫੋਟੋ ਕੈਪਸਨ:ਡਾ. ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਇਸਮਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼।
——00—–

Sri Guru Granth Sahib World University Organises a Special Lecture on Sustainable Agriculture

Sri-Fatehgarh-Sahib/Mohali/SANGHOL-TIMES/JATINDER-PAL-SINGH/10March,2026-
The Department of Agriculture, Sri Guru Granth Sahib World University, Fatehgarh Sahib, organized a special lecture on the theme “Living Soil, Living Punjab: Reviving Soil Biology for Punjab’s Sustainable Agricultural Future.”
The session commenced with a welcome address by Dean Academic Affairs, Prof. Sukhwinder Singh Billing, who highlighted the vital role of air, water, and soil in sustaining life. Referring to the teachings of Guru Nanak Dev Ji, he emphasized the need to protect these natural resources and stressed that their responsible and sustainable use is essential for the welfare of future generations.
The lecture was delivered by noted ecologist and environmental scientist Dr. Sultan Ahmed Ismail, who is currently on a Punjab tour in collaboration with Kheti Virasat Mission. In his address, Dr. Ismail highlighted the crucial role of soil biodiversity, earthworms, and microbial communities in maintaining soil fertility and ensuring the long-term sustainability of agriculture. He emphasized that excessive dependence on chemical inputs has adversely affected soil health and urged farmers as well as young agricultural scientists to revive natural soil biological processes for a resilient agricultural future in Punjab.
The session was presided over by Vice-Chancellor Prof. Prit Pal Singh, who emphasized the importance of promoting organic farming practices and encouraged the Department of Agriculture to take meaningful initiatives in this direction.
Following the lecture, a plantation drive was organized on the university campus. Sapota (Chikko) plants were planted in Guru Gobind Singh Bagh, a mixed fruit orchard developed on the university campus. The plantation drive symbolized the institution’s commitment to environmental conservation and sustainable agricultural practices.
The program concluded with a formal vote of thanks by Dr. Jaspreet Kaur Dhillon, Head of the Department of Agriculture, who expressed heartfelt gratitude to Dr. Sultan Ahmed Ismail for sharing his valuable insights with the students and faculty. She also appreciated the enthusiastic participation of students and faculty members and emphasized the importance of such academic interactions in promoting ecological awareness and sustainable agricultural practices.
Photo Caption:
Glimpses of the lecture delivered by Dr. Sultan Ahmed Ismail and the plantation drive.